Λήθαργος οφθαλμών στα καρποφόρα δέντρα: αίτια, ώρες ψύχους και αντιμετώπιση

Από τον Γιάννη Παπαδάκη, Καθηγητή Δενδροκομίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Οφθαλμοί αμυγδαλιάς κατά την έναρξη της έκπτυξής τους την άνοιξη.

Γιατί τα φυλλοβόλα καρποφόρα δέντρα δεν εκπτύσσουν τους οφθαλμούς τους στη διάρκεια του χειμώνα; Ο λήθαργος των οφθαλμών είναι ένας σημαντικός μηχανισμός προσαρμογής, που συνδέεται με τις χαμηλές θερμοκρασίες, την έναρξη της ανοιξιάτικης βλάστησης και την παραγωγικότητα των δέντρων.

Η κατανόηση του λήθαργου έχει πρακτική σημασία για κάθε καλλιεργητή: βοηθά στην επιλογή κατάλληλων ειδών και ποικιλιών και στην ερμηνεία τυχόν προβλημάτων άνθησης και καρποφορίας μετά από έναν σχετικά ήπιο χειμώνα.

Τι είναι ο λήθαργος των οφθαλμών;

Με τον όρο λήθαργος περιγράφουμε μια προσωρινή κατάσταση κατά την οποία οι οφθαλμοί δεν παρουσιάζουν ορατή ανάπτυξη. Στα φυλλοβόλα καρποφόρα δέντρα συνδέεται με τον ετήσιο κύκλο τους και με την προσαρμογή στις δυσμενείς συνθήκες του χειμώνα (πολύ χαμηλές θερμοκρασίες).

Ενδολήθαργος και οικολήθαργος: ποια είναι η διαφορά;

Ενδολήθαργος Η έκπτυξη των οφθαλμών παρεμποδίζεται από εσωτερικούς φυσιολογικούς μηχανισμούς, ακόμη και όταν οι εξωτερικές συνθήκες είναι ευνοϊκές.

Οικολήθαργος Οι οφθαλμοί δεν εκπτύσσονται επειδή οι συνθήκες του περιβάλλοντος, κυρίως η θερμοκρασία, δεν ευνοούν ακόμη τη βλάστηση.

Γιατί είναι απαραίτητο το χειμερινό ψύχος;

Η έκθεση σε χαμηλές θερμοκρασίες κατά τον χειμώνα συμβάλλει στη διακοπή του ενδολήθαργου. Οι απαιτήσεις σε ψύχος δεν είναι ίδιες για όλα τα καρποφόρα δέντρα: διαφέρουν σημαντικά μεταξύ ειδών και ποικιλιών, ενώ μπορεί να επηρεάζονται και από το υποκείμενο.

Όταν καλυφθούν οι ανάγκες αυτές, οι οφθαλμοί μπορούν να εκπτυχθούν όταν επικρατήσουν κατάλληλες θερμοκρασίες την άνοιξη.

Σημαντικό για τον οπωρώνα:
Μια ποικιλία με μεγάλες απαιτήσεις σε χειμερινό ψύχος μπορεί να εμφανίσει προβλήματα σε περιοχή με συστηματικά ήπιους χειμώνες. Επομένως, η καταλληλότητα μιας ποικιλίας για μια περιοχή δεν κρίνεται μόνο από την αντοχή της στις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα, αλλά και από τις ειδικές ανάγκες της σε χαμηλές θερμοκρασίες προκειμένου οι οφθαλμοί των δέντρων της να διακόπτουν τον λήθαργό τους.

Τι συμβαίνει όταν το χειμερινό ψύχος δεν επαρκεί;

Η ανεπαρκής κάλυψη των αναγκών σε ψύχος μπορεί να οδηγήσει σε ακανόνιστη ή παρατεταμένη έκπτυξη των οφθαλμών, ανομοιόμορφη άνθηση, μειωμένη καρπόδεση και ασθενέστερη βλάστηση. Οι συνέπειες ποικίλλουν ανάλογα με το είδος, την ποικιλία και την ένταση του προβλήματος.

Τι πρέπει να προσέξει ο καλλιεργητής;

Η βασικότερη πρόληψη είναι η σωστή επιλογή είδους, ποικιλίας και κατάλληλου υποκειμένου με βάση τα κλιματικά δεδομένα της περιοχής. Πριν από την εγκατάσταση νέου οπωρώνα χρειάζεται να συνεκτιμώνται οι συνήθεις χειμερινές θερμοκρασίες και οι απαιτήσεις του φυτικού υλικού σε ψύχος.

Πλήρες βιντεομάθημα – Δενδροκομία: Θεωρία & Πράξη

Στο βιντεομάθημα διάρκειας περίπου 36 λεπτών αναπτύσσονται με διαγράμματα, φωτογραφίες και παραδείγματα οι μηχανισμοί του λήθαργου και η σημασία τους για τη δενδροκομική πράξη.

• Πώς η φωτοπερίοδος και η θερμοκρασία επηρεάζουν τον ετήσιο κύκλο των δέντρων.
• Ποιες φυσιολογικές μεταβολές συνοδεύουν τον ενδολήθαργο και τον οικολήθαργο.
• Πώς υπολογίζονται οι ώρες και οι μονάδες ψύχους.
• Γιατί διαφέρουν οι απαιτήσεις σε ψύχος μεταξύ καρποφόρων ειδών και ποικιλιών.
• Ποιες είναι οι επιπτώσεις του ανεπαρκούς ψύχους και ποιες επιλογές έχει ο καλλιεργητής.

Το μάθημα αποτελεί μέρος του οργανωμένου εκπαιδευτικού υλικού του καναλιού «Δενδροκομία – Θεωρία & Πράξη».

ΓΙΝΕΤΕ ΜΕΛΟΣ – ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ Φόρμα επικοινωνίας για νέα μέλη

Μετά την εγγραφή σας ως μέλος, συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας για να λάβετε οδηγίες πρόσβασης στο συνδρομητικό υλικό. Εάν έχετε ήδη δηλώσει το email σας, δεν χρειάζεται να επαναλάβετε τη διαδικασία.

Σχετικά θέματα στο pomology.gr

Διαφοροποίηση οφθαλμών στα καρποφόρα δέντρα

Στάδια ανάπτυξης καρποφόρων δέντρων: νεανικότητα, καρποφορία και γήρανση

Τα άνθη και οι ταξιανθίες των καρποφόρων δέντρων

Συγγραφέας: Γιάννης Παπαδάκης
Καθηγητής Δενδροκομίας
Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Το pomology.gr παρουσιάζει επιστημονική και εφαρμοσμένη γνώση για την καλλιέργεια των καρποφόρων δέντρων, με έμφαση στη σύνδεση της θεωρίας με τη δενδροκομική πράξη.

Πνευματικά δικαιώματα: Το κείμενο, το βίντεο και το εκπαιδευτικό υλικό αποτελούν πρωτότυπο περιεχόμενο και προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα. Δεν επιτρέπεται η αναδημοσίευση, αντιγραφή ή αναπαραγωγή ολόκληρου ή ουσιώδους μέρους τους χωρίς προηγούμενη άδεια. Σε κάθε επιτρεπόμενη αναφορά ή παράθεση του υλικού πρέπει να αναφέρεται ο συγγραφέας Γιάννης Παπαδάκης και η πηγή pomology.gr, με ενεργό σύνδεσμο προς την αρχική ανάρτηση, όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό.