Η διαδικασία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία στη δενδροκομία, επειδή συνδέει τη βλαστική ανάπτυξη του δέντρου με την άνθηση, την καρπόδεση και τελικά την παραγωγή καρπών.
Τι είναι η διαφοροποίηση των οφθαλμών;
Οι οφθαλμοί που σχηματίζονται πάνω στους βλαστούς περιέχουν αρχικά βλαστικό μερίστωμα. Εφόσον δεν διαφοροποιηθούν, κατά την επόμενη περίοδο μπορούν να εκπτυχθούν και να δώσουν νέα βλάστηση.
Με τον όρο διαφοροποίηση οφθαλμών περιγράφουμε τη μετατροπή του βλαστικού μεριστώματος σε ανθικό, αναπαραγωγικό μερίστωμα. Με πρακτικούς όρους, ένας οφθαλμός αποκτά έτσι την ικανότητα να σχηματίσει άνθος ή άνθη και, εφόσον ακολουθήσουν επιτυχώς η επικονίαση, η γονιμοποίηση και η καρπόδεση, να συμβάλει στην παραγωγή καρπών.
Γιατί είναι τόσο σημαντική η διαφοροποίηση;
Η παρουσία πλούσιας βλάστησης δεν σημαίνει από μόνη της ότι ένα δέντρο θα παρουσιάσει και αντίστοιχα πλούσια ανθοφορία. Για να σχηματιστούν ανθοφόροι οφθαλμοί πρέπει να έχουν προηγηθεί οι κατάλληλες φυσιολογικές διαδικασίες και να επικρατούν συνθήκες που επιτρέπουν την ομαλή διαφοροποίησή τους.
Επομένως, η ανθοφορία μιας καλλιεργητικής περιόδου συνδέεται με διεργασίες που έχουν αρχίσει αρκετά νωρίτερα. Ο ακριβής χρόνος και η εξέλιξη της διαφοροποίησης δεν είναι ίδιοι σε όλα τα καρποφόρα είδη.
Η ποσότητα των ανθοφόρων οφθαλμών δεν είναι το μοναδικό ζητούμενο. Η ποιότητα της διαφοροποίησης επηρεάζει και την ομαλή ανάπτυξη των ανθικών οργάνων, άρα μπορεί να έχει συνέπειες στην καρπόδεση και στην τελική παραγωγή.
Τι επηρεάζει τη διαφοροποίηση των οφθαλμών;
Για να οδηγηθεί ένας οφθαλμός προς την αναπαραγωγική κατεύθυνση αλληλεπιδρούν εσωτερικοί και εξωτερικοί παράγοντες.
Στους εσωτερικούς παράγοντες περιλαμβάνονται η φυσιολογική και θρεπτική κατάσταση του δέντρου, η διαθεσιμότητα φωτοσυνθετικών προϊόντων και οι φυτορυθμιστικοί μηχανισμοί. Παράλληλα, περιβαλλοντικές συνθήκες όπως η θερμοκρασία και η υδατική κατάσταση μπορούν, ανάλογα με το είδος, να συμμετέχουν στα ερεθίσματα που σχετίζονται με τη διαδικασία.
Μπορεί ο καλλιεργητής να επηρεάσει τη διαδικασία;
Ναι, επειδή αρκετές καλλιεργητικές πρακτικές επηρεάζουν την ισορροπία μεταξύ βλαστικής ανάπτυξης και αναπαραγωγικής δραστηριότητας του δέντρου.
Η θρέψη, το κλάδεμα, η άρδευση, η διαχείριση της κόμης, το φορτίο των καρπών και άλλοι χειρισμοί μπορούν να επηρεάσουν έμμεσα ή άμεσα τις συνθήκες μέσα στις οποίες εξελίσσεται η διαφοροποίηση. Η εφαρμογή τους όμως πρέπει να προσαρμόζεται στο είδος, την ποικιλία και τη φυσιολογική κατάσταση του δέντρου.
Τι μπορεί να συμβεί όταν η διαφοροποίηση δεν είναι ικανοποιητική;
Μειωμένη ή προβληματική διαφοροποίηση μπορεί να συνδεθεί με μικρότερο αριθμό ανθοφόρων οφθαλμών, λιγότερα άνθη, ατελώς σχηματισμένα ανθικά όργανα και τελικά μειωμένη δυνατότητα καρπόδεσης.
Γι' αυτό η κατανόηση της διαφοροποίησης δεν αποτελεί μόνο θεωρητικό θέμα φυτικής φυσιολογίας, αλλά γνώση με άμεση εφαρμογή στη διαχείριση της παραγωγικότητας ενός οπωρώνα.
Πλήρες βιντεομάθημα για τα μέλη
Στο πλήρες μάθημα η διαφοροποίηση των οφθαλμών αναλύεται βήμα προς βήμα, με φωτογραφίες, παραδείγματα διαφορετικών καρποφόρων ειδών και σύνδεση με την καλλιεργητική πράξη.
- Τα δύο διαδοχικά στάδια της διαφοροποίησης και ποιες μεταβολές πραγματοποιούνται σε καθένα.
- Η σταδιακή δημιουργία των ανθικών οργάνων μέσα στον οφθαλμό, με εικόνες μικροσκοπίου.
- Πότε διαφοροποιούνται οι οφθαλμοί στα φυλλοβόλα δέντρα, στην ελιά και στα εσπεριδοειδή.
- Ο «χρυσός κανόνας» που συνδέει τη βλαστική ανάπτυξη με την καρποφορία.
- Ποιες καλλιεργητικές πρακτικές μπορούν να ευνοήσουν τη διαφοροποίηση των οφθαλμών.
- Πώς η κακή διαφοροποίηση μπορεί να επηρεάσει την καρπόδεση, την παραγωγή και την παρενιαυτοφορία.
Το μάθημα αποτελεί μέρος του οργανωμένου εκπαιδευτικού υλικού του καναλιού «Δενδροκομία – Θεωρία & Πράξη».
ΓΙΝΕΤΕ ΜΕΛΟΣ – ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ Φόρμα επικοινωνίας για νέα μέληΜετά την εγγραφή ως μέλος, συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας για να λάβετε οδηγίες πρόσβασης στο διαθέσιμο εκπαιδευτικό υλικό.